Ders 1 / 11

Qubit Nedir?

Klasik bitlerden quantum bitlerine geçiş ve temel kavramlar

Giriş

Klasik bilgisayarlarda bilgi bit olarak saklanır. Bir bit ya 0 ya da 1 değerini alabilir. Quantum bilgisayarlarda ise qubit (quantum bit) kullanılır ve qubit'ler aynı anda hem 0 hem de 1 olabilir - buna süperpozisyon denir.

Bu ders boyunca qubit'lerin nasıl çalıştığını, matematiksel gösterimini ve Qiskit kullanarak nasıl programlanacağını öğreneceksiniz.

Temel Kavram

Qubit = Quantum Bit. Klasik bit'in quantum karşılığı. Süperpozisyon sayesinde aynı anda birden fazla durumda bulunabilir.

Bir qubit'in durumu şöyle gösterilir: |ψ⟩ = α|0⟩ + β|1⟩

Matematiksel Gösterim

Bir qubit'in genel durumu şu şekilde yazılır:

|ψ⟩ = α|0⟩ + β|1⟩

Burada:

  • |0⟩ ve |1⟩ temel durumlar (basis states)
  • α ve β karmaşık sayılar (amplitüdler)
  • |α|² + |β|² = 1 (normalizasyon koşulu)
  • |α|² = 0 ölçme olasılığı
  • |β|² = 1 ölçme olasılığı

İnteraktif Demo: Qubit Durumları

α (|0⟩ katsayısı)
1
P(0) = 100%
β (|1⟩ katsayısı)
0
P(1) = 0%
|0⟩
|1⟩

Qiskit ile Qubit Oluşturma

Şimdi Qiskit kullanarak ilk qubit'imizi oluşturalım:

Python (Qiskit)
# Qiskit kütüphanesini içe aktar
from qiskit import QuantumCircuit, QuantumRegister, ClassicalRegister
from qiskit_aer import AerSimulator

# 1 qubit ve 1 klasik bit ile devre oluştur
qr = QuantumRegister(1, 'q')  # Quantum register
cr = ClassicalRegister(1, 'c')  # Classical register
circuit = QuantumCircuit(qr, cr)

# Qubit başlangıçta |0⟩ durumunda
# Ölçüm yap
circuit.measure(qr, cr)

# Simülasyonu çalıştır
simulator = AerSimulator()
job = simulator.run(circuit, shots=1000)
result = job.result()
counts = result.get_counts()

print("Ölçüm sonuçları:", counts)
# Çıktı: {'0': 1000} - Tüm ölçümler 0

Şimdi qubit'i süperpozisyona sokalım (Hadamard kapısı ile):

Python (Qiskit)
from qiskit import QuantumCircuit
from qiskit_aer import AerSimulator

# 1 qubit'lik devre
circuit = QuantumCircuit(1, 1)

# Hadamard kapısı uygula - süperpozisyon oluştur
# |0⟩ → (|0⟩ + |1⟩) / √2
circuit.h(0)

# Ölçüm yap
circuit.measure(0, 0)

# Simülasyonu çalıştır
simulator = AerSimulator()
job = simulator.run(circuit, shots=1000)
counts = job.result().get_counts()

print("Süperpozisyon sonuçları:", counts)
# Çıktı: {'0': ~500, '1': ~500} - Yaklaşık %50-%50

Temel Quantum Kapıları

H
Hadamard
Süperpozisyon oluşturur
X
Pauli-X (NOT)
|0⟩ ↔ |1⟩ çevirir
Z
Pauli-Z
Faz çevirme
CX
CNOT
Kontrollü NOT

Bilgi Kontrolü

Bir qubit |+⟩ = (|0⟩ + |1⟩)/√2 durumundayken ölçüm yapılırsa ne olur?
Her zaman 0 ölçülür
Her zaman 1 ölçülür
%50 olasılıkla 0 veya 1 ölçülür
Aynı anda hem 0 hem 1 ölçülür
Ders İlerlemesi 1 / 11 tamamlandı